Wystawa „Sojusz dla wolności. Polityka wschodnia «Kultury»” była wydarzeniem inaugurującym jubileusz 20-lecia Spotkań Ossolińskich. Ekspozycję, przygotowaną przez Zakład Narodowy im. Ossolińskich we współpracy z Lwowską Narodową Naukową Biblioteką Ukrainy im. Wasyla Stefanyka oraz Stowarzyszeniem Instytut Literacki „Kultura” w Maisons-Laffitte, zaprezentowano przed głównym gmachem Biblioteki Stefanyka. W otwarciu uczestniczyli dyrektorzy obu instytucji, a także autorka tekstów i kuratorka wystawy dr Anna Zofia Cichocka, która wprowadziła zgromadzonych w jej tematykę, oraz producentka i tłumaczka dr Wiktoria Malicka.
Drugą część jubileuszu 20-lecia Spotkań Ossolińskich rozpoczęła uroczystość wręczenia dyplomów oraz medali upamiętniających Rok Józefa Maksymiliana Ossolińskiego dla osób szczególnie zasłużonych dla działalności Ossolineum we Lwowie w ciągu ostatnich 20 lat. Uhonorowano nimi dyrekcję i pracowników Biblioteki Stefanyka, dyrektorów najważniejszych lwowskich instytucji oraz przedstawicieli mediów, w tym „Kuriera Galicyjskiego” i portalu Zbrucz.
Podczas uroczystości dyrektor Ossolineum dr Łukasz Kamiński uhonorował także pełnomocniczkę Ossolineum ds. współpracy z zagranicą dr Wiktorię Malicką bukietem kwiatów i serdecznymi słowami uznania, dziękując jej za wieloletnią pracę na rzecz ochrony i popularyzacji historycznych kolekcji Ossolineum, wspólnego dziedzictwa oraz dialogu polsko-ukraińskiego.
Dalszą część jubileuszu otworzył dyrektor Biblioteki Stefanyka dr Wasyl Fersztej. Przypomniał trzy osoby, które przed 20 laty stworzyły koncepcję Spotkań Ossolińskich: ówczesnego dyrektora Ossolineum dr. Adolfa Juzwenkę, dyrektora Studium Europy Wschodniej Uniwersytetu Warszawskiego Jana Malickiego oraz niedawno zmarłego, wieloletniego dyrektora Biblioteki Stefanyka prof. Myrosława Romaniuka. Podkreślił aktualność myśli Jerzego Giedroycia, w tym przekonania, że bez niepodległej Ukrainy nie ma wolnej Polski, oraz podziękował polskim przyjaciołom za nieustające wsparcie dla Ukrainy.
Centralnym punktem jubileuszu była debata „Aktualność Giedroycia?”, moderowana przez dr. Łukasza Kamińskiego. Wzięli w niej udział przedstawiciele Polski i wszystkich narodów obszaru ULB: Anna Bernhardt, prezeska Stowarzyszenia Instytut Literacki „Kultura” w Maisons-Laffitte, ukraiński eseista i publicysta dr Mykoła Riabczuk, litewski historyk prof. Alvydas Nikžentaitis oraz prezeska Białoruskiego PEN Clubu dr Taciana Niadbaj. Dyrektor Kamiński przypomniał, że po 20 latach uczestnicy Spotkań powrócili do myśli Jerzego Giedroycia i jego polityki wschodniej, którym poświęcona była pierwsza debata w 2006 roku.
Na początku debaty prezeska Anna Bernhardt wręczyła dr. Pawłowi Łodynowi Nagrodę Instytutu Literackiego „Kultura” za najlepszą rozprawę doktorską poświęconą paryskiej „Kulturze”. Laureat poświęcił swoją pracę działalności Bohdana Osadczuka na rzecz pojednania polsko-ukraińskiego.
Rozmówcy zastanawiali się nad znaczeniem idei Giedroycia dla współczesnej Europy Środkowo-Wschodniej. Anna Bernhardt mówiła o potrzebie tworzenia przestrzeni dla spokojnej refleksji, różnorodnych poglądów oraz poznawania kultur sąsiednich narodów. Dr Taсiana Niadbaj podkreśliła rolę kultury w budowaniu demokracji i bezpośrednich relacji między narodami, a także przypomniała, że emigracja nie musi być jedynie poczekalnią, lecz może stać się miejscem kształtowania przyszłości kraju. Prof. Alvydas Nikžentaitis mówił o wpływie koncepcji ULB na litewską politykę zagraniczną oraz o konieczności przezwyciężania imperialnych sposobów myślenia. Dr Mykoła Riabczuk zwrócił uwagę na stworzone przez Giedroycia środowisko intelektualne, którego przedstawiciele mieli odwagę podejmować trudne tematy.
Fot. Danuta Kaczyńska i Anton Ramski
Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury.
