Jerzy Starak pierwszym laureatem Nagrody Ossolineum dla mecenasa kultury Sume Superbiam

Podczas uroczystej gali w Narodowym Forum Muzyki 29 października 2026 r. Jerzy Starak odebrał nagrodę Ossolineum Sume Superbiam, przyznaną po raz pierwszy za wyjątkowe zasługi dla prywatnego mecenatu kultury.

Jerzy Starak – przedsiębiorca, inwestor, kolekcjoner i mecenas sztuki – został pierwszym laureatem nagrody Ossolineum Sume Superbiam Quaesitam Meritis, ustanowionej przez Zakład Narodowy im. Ossolińskich w 2026 roku – ogłoszonym przez Sejm RP Rokiem Józefa Maksymiliana Ossolińskiego. Nagroda stanowi wyraz uznania dla wybitnych osób ofiarujących swoje środki dla rozwoju kultury polskiej i przez to trwale wspierających zarówno  instytucje kultury, jak i organizacje pozarządowe działające w tej sferze, konserwację zabytków oraz rozwój publicznych kolekcji sztuki, a także finansujących projekty artystyczne o znaczeniu europejskim, ogólnonarodowym lub istotnym dla wspólnot lokalnych. Celem nagrody jest uhonorowanie współczesnych następców szlachetnej tradycji mecenatu prywatnego, dzięki której ponad dwieście lat temu powstał i trwa do dziś Zakład Narodowy im. Ossolińskich.

Kapituła, w której skład wchodzą dyrektorzy największych instytucji kultury w Polsce, doceniła działalność Jerzego Staraka,  jako wyjątkowy przykład konsekwentnie budowanego mecenatu kultury opartego o realizowane przez wiele lat założenia.  Za szczególnie istotne – i jednocześnie unikalne – uznała zaangażowanie Laureata w promocję polskiej kultury podczas Biennale w Wenecji, w ramach cyklu Collateral Events. Kapituła doceniła ponadto wieloletnie wsparcie uczniów publicznych szkół plastycznych, artystów na początku drogi artystycznej, twórców współczesnego rzemiosła artystycznego oraz wspieranie Muzeum Sztuki w Łodzi.

Statuetka Nagrody „Sume superbiam quaesitam meritis” zaprojektowana i wykonana przez Christosa Mandziosa stanowi artystyczne ucieleśnienie idei mecenatu.

Gala wręczenia nagrody Sume Superbiam była wydarzeniem towarzyszącym II Forum Mecenatu Kultury Capital of Culture, zorganizowanego we Wrocławiu przez Zakład Narodowy im. Ossolińskich i Narodowe Centrum Kultury w dniach 29-30 października 2026.

Jerzy Starak – przedsiębiorca, inwestor, kolekcjoner i mecenas sztuki. Od wielu lat łączy działalność biznesową z zaangażowaniem w rozwój polskiej kultury, edukacji i nauki. W 2008 roku powołał Fundację Rodziny Staraków, której misją jest wspieranie młodych ludzi, rozwijanie talentów oraz tworzenie szerszego dostępu do sztuki i edukacji.

Wspólnie z Anną Starak przez lata stworzył kolekcję polskiej sztuki XX i XXI wieku. Jej ważną część stanowią dzieła najważniejszych przedstawicieli polskiej sztuki powojennej, m.in. Magdaleny Abakanowicz, Wojciecha Fangora, Stefana Gierowskiego, Władysława Hasiora, Tadeusza Kantora, Edwarda Krasińskiego, Jerzego Nowosielskiego, Romana Opałki, Teresy Pągowskiej, Ryszarda Winiarskiego i Andrzeja Wróblewskiego. Od początku istotnym założeniem kolekcji było jej udostępnianie publiczności.

W 2012 roku Fundacja Rodziny Staraków powołała Spectra Art Space – przestrzeń prezentacji i promocji polskiej sztuki współczesnej, której program wystawienniczy opiera się na prywatnej kolekcji Anny i Jerzego Staraków. Spectra Art Space organizuje wystawy, wydarzenia edukacyjne i projekty przybliżające publiczności dorobek najważniejszych polskich twórców.

Jednym z ważnych kierunków działalności Fundacji jest także międzynarodowa promocja polskiej sztuki. W 2026 roku w ramach oficjalnego wydarzenia towarzyszącego Biennale Sztuki w Wenecji Fundacja prezentuje wystawę „Tadeusz Kantor (1915–1990). Emballage, Cricotage and Madame Jarema” w Procuratie Vecchie przy placu św. Marka. Jest to kolejna z prezentacji, dzięki którym polska sztuka powojenna trafia do międzynarodowej publiczności i światowego obiegu wystawienniczego.

Działalność Jerzego Staraka związana z kulturą obejmuje również edukację i wspieranie młodych talentów. W ramach Spectra Edu Fundacja prowadzi Program Grantowy Wena, który od 2019 roku umożliwia uczniom i nauczycielom publicznych liceów plastycznych realizację autorskich projektów wykraczających poza szkolny program.

Drugim ważnym projektem jest Program Stypendialny Horyzonty, realizowany wspólnie z Edukacyjną Fundacją Czerneckiego. Program wspiera zdolną młodzież z mniejszych miejscowości i rodzin w trudniejszej sytuacji finansowej, umożliwiając naukę w dobrych liceach i technikach w dużych miastach. Dotychczas w 14 edycjach programu uczestniczyło ponad tysiąc stypendystek i stypendystów.

Od 2022 roku Fundacja rozwija również program Kunszt, poświęcony współczesnemu rzemiosłu artystycznemu. Jego celem jest wspieranie projektantów i twórców pracujących z materiałem oraz tworzenie przestrzeni dla nowych pomysłów, eksperymentu i wymiany doświadczeń.

Kolejnym etapem tej działalności jest Obory. Fundacja Rodziny Staraków przygotowuje rewitalizację zabytkowego zespołu pałacowo-parkowego pod Konstancinem-Jeziorną. Centralnym elementem projektu ma być nowe muzeum zaprojektowane przez Renzo Piano Building Workshop, pracownię laureata Nagrody Pritzkera Renzo Piano.

Projekt Obory rozwija ideę, która od lat jest obecna w działalności Anny i Jerzego Staraków: sztuka nabiera pełnego znaczenia wtedy, gdy może być dostępna dla innych. Kolekcjonerstwo łączy się tu z edukacją, promocją polskich twórców, wspieraniem młodych ludzi oraz tworzeniem instytucji, które mają służyć kolejnym pokoleniom.

Kapituła Nagrody Ossolineum Sume Superbiam

  • Łukasz Kamiński, Dyrektor Zakładu Narodowego im. Ossolińskich (Przewodniczący)
  • Tomasz Makowski, Dyrektor Biblioteki Narodowej
  • Andrzej Betlej, Dyrektor Zamku Królewskiego na Wawelu
  • Tomasz Łęcki, Dyrektor Muzeum Narodowego w Poznaniu
  • Agnieszka Lajus, Dyrektor Muzeum Narodowego w Warszawie
  • Piotr Oszczanowski, Dyrektor Muzeum Narodowego we Wrocławiu
  • Marek Mutor, I Wicedyrektor Zakładu Narodowego im. Ossolińskich
  • Wojciech Kucharski, Prezes Towarzystwa Przyjaciół Ossolineum

Fot. Mirosław Emil Koch