Spuścizna Adama Pleśnara (1935–2013) to świadectwo niezłomności wobec dwóch dekad komunistycznych represji. Zbiór więźnia politycznego okresu stalinowskiego, późniejszego działacza ROPCiO i twórcy Ruchu Wolnych Demokratów (RWD), to bezcenne źródło do badań nad ewolucją myśli niepodległościowej. Kolekcja obejmuje prywatną i polityczną korespondencję, rzadkie dokumenty programowe i organizacyjne oraz podziemne wydawnictwa RWD, stanowiąc kompletny zapis opozycyjnej drogi jej twórcy.
Kolekcja dokumentująca fascynujące połączenie pracy naukowej z oporem społecznym. Krzysztof Turlejski, wieloletni badacz Instytutu Biologii Doświadczalnej PAN i działacz „Solidarności”, współtworzył obieg niezależnej myśli. W przekazanych materiałach znajdują się archiwa redakcyjne kluczowych pism drugiego obiegu (m.in. „KOS”, „Zona”, „CDN”) oraz dokumentacja sieci kolportażu. To materialny ślad logistyki i intelektualnego zaplecza podziemia wydawniczego w Polsce.
Nagrania Andrzeja Wróblewskiego (1935–2012) to dosłowny głos historii. Dar tego wieloletniego dziennikarza tygodnika „Polityka” zawiera unikatowe kasety magnetofonowe z lat 1980–1981. Wśród nich znajdują się rejestracje obrad zjazdu delegatów MKZ w Gdańsku oraz wywiady z Lechem Wałęsą i czołowymi przywódcami „Solidarności”. Te dźwiękowe relacje to bezcenne źródło historyczne, pozwalające badaczom usłyszeć emocje i dynamikę tamtych przełomowych dni.
Zbiór stanowiący absolutny ewenement w skali dawnego bloku wschodniego. Dokumentacja instytucji stworzonej w 1977 roku przez Zofię i Zbigniewa Romaszewskich to pieczołowity zapis setek przypadków łamania praw człowieka przez aparat władzy. Obok akt konkretnych spraw pomocowych, w skład tego unikatowego archiwum wchodzą dokumenty programowe i ulotki. To namacalny dowód odwagi i skuteczności pierwszej tak zorganizowanej samoobrony społecznej w PRL.
Imponujący zbiór stanowiący pomost między opozycją w kraju a emigracją niepodległościową. Kolekcja obszernie dokumentuje działalność Dariusza Olszewskiego w Stanach Zjednoczonych i amerykańskiej Polonii, w tym Ruchu Społeczno-Politycznego „Pomost”. Wśród przekazanych materiałów badacze znajdą bogatą korespondencję, wydawnictwa bezdebitowe, rzadką filatelistykę podziemną oraz historyczne polonika związane ze Stowarzyszeniem Weteranów Armii Polskiej w Ameryce, na czele z wyjątkową fotografią opatrzoną odręcznym podpisem gen. Władysława Andersa.
Spuścizna Wojciecha Kochlewskiego odsłania przed nami rzadko spotykane, techniczne kulisy funkcjonowania wolnego słowa. Obok prywatnej korespondencji i autorskich wydawnictw bezdebitowych, absolutną perłą tej kolekcji są oryginalne aluminiowe matryce drukarskie. To wyjątkowe, materialne świadectwo technologicznego zaplecza drugiego obiegu. Posiadanie takich artefaktów pozwala OBO nie tylko badać treść podziemnej prasy, ale także rekonstruować ryzykowny proces jej powstawania w celach edukacyjnych.
