Konferencja naukowa: Józef Maksymilian Ossoliński – człowiek, pisarz, kolekcjoner

„Józef Maksymilian Ossoliński – człowiek, pisarz, kolekcjoner”

Konferencja jest częścią kulturalno-naukowo-ekspozycyjnych przedsięwzięć organizowanych
w Ossolineum w ramach ustanowionego przez Sejm RP roku 2026 jako Roku Józefa Maksymiliana Ossolińskiego. Współorganizatorami konferencji są Uniwersytet Wiedeński i Uniwersytet Wrocławski.

Józef Maksymilian hrabia Ossoliński (1754–1826) w świadomości badaczy historii, literatury czy kultury jest przede wszystkim fundatorem Zakładu Narodowego im. Ossolińskich, instytucji biblioteczno-muzealno-wydawniczej, która nieprzerwanie od 1817 roku realizuje wyznaczoną przez niego misję. Założenie Ossolineum nie byłoby jednak możliwe bez kolekcjonerskiej pasji hrabiego,
a określenie zakresów działalności Zakładu – bez prowadzonych przez Ossolińskiego badań na temat przeszłości: jej historii, literatury, filozofii czy kultury. Rezultaty zainteresowań dorobkiem intelektualnym wieków minionych przybierały u Ossolińskiego niekiedy postać rozprawy naukowej, przekładu czy też były impulsem do tworzenia tekstu artystycznego. Powstałe w ten sposób prace, często niedokończone bądź pozostające w autografie, próbował niespełna sto lat temu scharakteryzować Bronisław Gubrynowicz. Jego rozważania, których tropem podążali w swych monografiach Władysława Jabłońska, Józef Adam Kosiński czy Janusz Kapuścik, nie spowodowały szerszego zainteresowania spuścizną Ossolińskiego. Pozostaje ona wciąż niedostatecznie rozpoznana i dlatego podczas konferencji to ona stanie się przedmiotem naukowej refleksji.

Zgłaszanie referatów

Celem konferencji jest spojrzenie na Józefa Maksymiliana Ossolińskiego przez pryzmat jego biografii, aktywności społeczno-kulturalnej, działalności literackiej, przekładowej, naukowej oraz
jego pasji kolekcjonerskiej. W problematykę konferencji włączone zostaną także starania hrabiego zmierzające do utworzenia Zakładu Narodowego im. Ossolińskich i jego funkcjonowanie do śmierci fundatora. Osobnym wątkiem refleksji będzie recepcja naukowej i literackiej aktywności Ossolińskiego. Z tego powodu przedmiotem dyskusji staną się następujące obszary zagadnień odnoszące się do Józefa Maksymiliana Ossolińskiego:

• biografia: epizody, relacje rodzinne, miejsca zamieszkania;
• twórczość literacka: gatunki, tematy, intertekstualność;
• twórczość przekładowa: literatura, filozofia, historia;
• manuskrypty, proces twórczy, archiwum;
• twórczość naukowa: zakres problemowy, forma wypowiedzi, metodologia;
• życie naukowe: relacje z towarzystwami, instytucjami naukowymi epoki;
• działalność kolekcjonerska: rękopisy, książki, numizmaty;
• życie społeczne i zaangażowanie polityczne;
• prefektura Nadwornej Biblioteki Cesarskiej;
• literackie i plastyczne przedstawienia hrabiego;
• historia wydań utworów;
• recepcja twórczości.

Językiem obrad będzie język polski, przewidziany czas wystąpienia to 20 minut.

Opłata konferencyjna – 350 zł (obejmuje materiały konferencyjne, przerwy kawowe oraz wyżywienie)

Termin wniesienia opłaty: 11 października 2026. Planowana jest publikacja wystąpień konferencyjnych w formie monografii w wydawnictwie z listy ministerialnej.

Termin zgłaszania referatów – 30 kwietnia 2026, na adres pawel.pluta@uwr.edu.pl

Prosimy o nadesłanie tematu wystąpienia wraz z krótkim jego omówieniem (1000–1500 znaków). O akceptacji zgłoszenia powiadomimy do 20 czerwca 2026.

Planowana jest publikacja wystąpień konferencyjnych w formie monografii w wydawnictwie z listy ministerialnej.

Komitet organizacyjny

• dr Dorota Sidorowicz-Mulak (Zakład Narodowy im. Ossolińskich)
• prof. dr hab. Edward Białek (Uniwersytet Wrocławski)
• dr hab. Paweł Pluta (Uniwersytet Wrocławski)