Spotkanie z Anną Krawczyk – autorką książki o listach Iwaszkiewicza

Anna Krawczyk: „Myślę o Twoim portrecie. Listy Antoniego Michalaka i Jarosława Iwaszkiewicza. Świadectwa i portrety” (Wydawnictwo Akademickie SEDNO, Warszawa 2025)

Książka jest rekonstrukcją artystycznej relacji dwóch wielkich osobowości twórczych – Antoniego Michalaka (malarza) i Jarosława Iwaszkiewicza (poety, pisarza, dramaturga). Szczegółowe dane na jej temat dostarcza ich fascynująca korespondencja z lat 1939-1957 zachowana w Muzeum im. Anny i Jarosława Iwaszkiewicza w Stawisku oraz w Archiwum rodzinnym Michalaków w Kazimierzu Dolnym. Punktem wyjścia do tej opowieści są dwa wykonane przez malarza sangwinowe portrety przedstawiające pisarza. W tle tej historii pojawiają się postacie tak ważne dla polskiej kultury, jak Jerzy Andrzejewski, Maria Kuncewiczowa, Adolf Rudnicki, Antoni Słonimski, Julian Stryjkowski, Wanda Telakowska czy Jan Józef Szczepański. W publikacji po raz pierwszy prezentowany jest nieznany wiersz Iwaszkiewicza „Do katedry w Chartres” z 1932 roku ofiarowany malarzowi przez poetę.

Książka składa się z dwóch części. Pierwsza to rozbudowany esej autorki przedstawiający dynamikę relacji Michalaka i Iwaszkiewicza oraz historię powstania rysunków. W tle pojawiają się wydarzenia historyczne tego czasu oraz przemiany w sztuce polskiej XX wieku, gdzie szczególne miejsce zajmuje Kazimierz Dolny. Druga część to świadectwa – uporządkowana chronologicznie i opatrzona przypisami nigdy wcześniej niepublikowana w całości korespondencja obu artystów, ilustrowana pracami Michalaka, unikalnymi archiwalnymi fotografiami, uzupełniona o komentarze świadków przywoływanych wydarzeń.

Książka jest wynikiem wieloletnich poszukiwań archiwalnych i studiów autorki nad życiem i twórczością Antoniego Michalaka w kontekście kolonii artystycznej w Kazimierzu Dolnym oraz wielowątkowych losów sztuki polskiej w XX wieku.

Praca Anny Krawczyk jest przeprowadzoną ze znawstwem, erudycją i interpretacyjnym talentem rekonstrukcją relacji dwóch osobowości twórczych – Antoniego Michalaka i Jarosława Iwaszkiewicza. Pierwszoplanowym bohaterem książki jest Michalak: niemal zapomniany dziś i właśnie przez autorkę przypominany malarz z Kazimierza Dolnego. Bohater drugi – odwrotnie – przeżywa od kilkudziesięciu lat renesans popularności. O pierwszym wiemy mało lub bardzo mało. O drugim – okazuje się: daleko nie wszystko.

Z recenzji Radosława Romaniuka

Listy te nie tylko odzwierciedlają historię przyjaźni obydwu artystów, nie tylko pozwalają lepiej zrozumieć określone fragmenty biografii obydwu korespondentów (zwłaszcza okupacyjne), lecz wnoszą też wiele nowych informacji dotyczących istotnych dla polskiej kultury inicjatyw czy wydarzeń. (...) Jednym z bohaterów listów jest rodzinne miasto malarza – Kazimierz Dolny. Toteż korespondencja obydwu twórców przynosi wspaniały jego portret, który może stanąć obok obrazu miasta nakreślonego przez Marię Kuncewiczową.

Z recenzji Roberta Papieskiego

Książka otrzymała dofinansowanie z Programu Literatura 2025 Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Jej recenzentami byli Radosław Romaniuk i Robert Papieski – wybitni znawcy i edytorzy twórczości Jarosława Iwaszkiewicza. Publikacja uzyskała patronat medialny: Muzeum im. Anny i Jarosława Iwaszkiewicza w Stawisku, portalu „Niezła Sztuka”, burmistrza Kazimierza Dolnego, „Brulionu Kazimierskiego” (Towarzystwo Przyjaciół Kazimierza Dolnego) oraz Muzeum Nadwiślańskiego w Kazimierzu Dolnym.